Gedenksteen oude jongensschool weer terug in Dreumel

Het heeft een aantal jaren van onderhandelen geduurd, maar de marmeren gedenksteen die tot aan het vertrek van Dreumex naar Oss in de voormalige jongensschool hing, is weer terug in Dreumel.

 
Op 12 mei 1884 werd de eerste steen gelegd voor de bouw van een openbare school aan de Wilhelminastraat. Dat gebeurde door  burgemeester van Eijseren in aanwezigheid van de raadsleden en de gemeentesecretaris. De steen hing eertijds in "het voorportaal"  boven de toegangsdeur.

Ook het onderwijzend personeel zal hier ongetwijfeld bij aanwezig zijn geweest. Hoofd der school was op dat moment P. Rumaekers die in 1883 benoemd was.

Net  voor het leggen van de eerste steen  was er op 3 april 1884 een nieuwe onderwijzer benoemd in de persoon van N. Gilissen.
 
 

gedenksteen
 
 

Op 19 maart 1884 had het gemeentebestuur de sloop van de oude school (het is nog onduidelijk waar deze stond) en de bouw van een nieuwe school aanbesteed aan aannemer A. de Bont uit Dreumel. In deze school zaten gemiddeld 50 kinderen per klas!

 
 
De school was erg modern voor die tijd. Elk lokaal had de beschikking over een eigen toiletgroep. Verder was er een overdekte speelplaats......
 
 

De Leydsche Courant schreef het volgende korte artikel over deze gebeurtenis................

De laatste vier regels van dit artikel roepen de nodige vragen op. Wie sprak er een banvloek uit en waarom?

Een verklaring kan  waarschijnlijk gevonden worden in het gegeven dat het luidruchtige protest werd uitgesproken door enkele katholieke tegenstanders. Dat protest werd gevoed door de schoolstrijd die al vanaf 1857 gevoerd werd.

 

In dat jaar had een nieuwe onderwijswet het oprichten van nieuwe scholen door ouders vrij gegeven. Voor scholen op Christelijke grondslag, de zogenaamde bijzondere scholen, was op dat moment nog geen ruimte. Dit was een doorn in het oog van de bisschoppen die de plaatselijke geestelijkheid opdroegen alles in het werk te stellen om in hun parochies al het mogelijke te doen om tot de oprichting van eigen scholen te komen.

In 1878 werd de onderwijswet aangepast. Er werden hogere eisen gesteld aan gebouwen, materialen en leerkrachten. Zo werd de klassengrootte verlaagd van 70 naar 40 leerlingen.
 
Aan de gemeentebesturen werd opgedragen, de staatsscholen te compenseren voor de gestegen kosten. Ook moesten ze voortaan bijdragen aan de opleiding van onderwijzers.

Deze kregen een hoger salaris, en wachtgeld in geval van werkloosheid. Op hun beurt zouden de gemeenten voortaan 30% van hun kosten aan het openbaar onderwijs vergoed krijgen door het Rijk.

Ouders die ervoor kozen om hun kinderen niet naar een openbare school te doen kregen geen financiële teruggave van het belastinggeld en voelden zich achtergesteld.

Ten tijde van de bouw van de nieuwe openbare school in Dreumel was er dus in Nederland een felle strijd aan de gang voor de erkenning van de rechtsgelijkheid van de bijzondere scholen. Ongetwijfeld zal dit de aanleiding zijn geweest voor het uitspreken van een banvloek.

  De openbare school in de Wilhelminastraat: rechts de hoofdingang. Duidelijk zichtbaar zijn de toiletgroepen met ontluchtingskokers.  
 
Terug naar de steen. De openbare school werd gestart en veranderde in de jaren '20 van de vorige eeuw naar een rooms-katholieke jongensschool. Toen de school in 1960 voor het symbolische bedrag van 1 gulden werd verkocht aan de Swarfega bleef de steen hangen. Bij de verhuizing in 1991 van het bedrijf naar Oss ging de steen echter mee.
 
Tijdens een enorme brand in 2005 werd het complete bedrijf verwoest. De steen kon ternauwernood gered worden al brak deze wel doormidden. Van het gebouw bleef niks meer over. Ook de grote verzameling oude blikjes en verpakkingsmaterialen ging verloren. De steen bleef, werd vakkundig gerepareerd en kreeg een plaatsje in het magazijn.
 
Een aantal jaren geleden zagen medewerkers van Dreumex op onze website de blikjes van Swarfega en Dreumex staan en werd er een poging ondernomen om deze in bezit te krijgen. Stichting Tremele wilde deze blikjes echter niet kwijt en ging op zoek naar andere blikjes.
 
Dankzij de welwillende medewerking van Jacques de Kleijn, neef van Wies de Kleijn, mochten wij uit de inventaris van deze voormalige winkel een aantal blikjes ontvangen.
Vanaf deze plaatsen willen we Jacques hiervoor heel hartelijk danken!
 
Na bemiddeling van Herman de Kleijn, de laatste Dreumelnaar die nog werkzaam is voor Dreumex, vond vorige week zaterdag de ruil plaats.

Namens de directie van Dreumex Oss overhandigde Herman aan de voorzitter van Tremele deze marmeren gedenksteen.
 
Vanaf deze plaats ook een hartelijk woord van dank aan Dreumex BV en aan Herman!

 
  L-R: Herman de Kleijn en Jos van Koolwijk bekijken de marmeren steen